Nieuws

Update fase 3: de ontwikkeling van het websiteplatform en IIIF-toepassingen

Update fase 3: de ontwikkeling van het websiteplatform mmmonk.be en gebruiksvriendelijke IIIF-toepassingen

In maart 2021 lanceerden we de projectwebsite mmmonk.be waarop we communiceren over mmmonk en stukken uit het corpus onder de aandacht brengen. Na de eerste en tweede fase van het project waarin we de manuscripten uit ons corpus digitaliseerden en online beschikbaar maakten via IIIF, zetten we in de derde fase het mmmonk-corpus in om toepassingen van IIIF voor duurzaam hergebruik van de gedigitaliseerde manuscripten te optimaliseren en te demonstreren. We gaan hierbij uit van de principes van minimal computing (zie ook: https://go-dh.github.io/mincomp/about/): geen monumentale infrastructuren die een oplossing willen bieden op een waaier van problemen, maar losstaande tools die ingebed kunnen worden in bestaande, kleine, HTML-gebaseerde websites. Aan de hand van deze hulpstukken tonen we hoe IIIF kan dienen als werkinstrument om met IIIF ontsloten erfgoedcollecties aan de slag te gaan. 

In tweede fase hebben we ook een gebruikerssurvey georganiseerd. Met deze interviews in de hand bepaalden we de noden van onze erfgoedgebruikers om het IIIF-gebruik vlot ingang te laten vinden. De resultaten van dit onderzoek gebruikten we om de vier werven vast te leggen voor fase 3. 

WERF 1: doorzoekbaarheid van IIIF-manifesten

IIIF is ontwikkeld als een technologie voor het delen van beelden en metadata. De focus vanuit de IIIF-community lag de voorbije jaren echter voornamelijk op de uitwisseling van de beelden. Technologische vernieuwingen hebben zich gericht op het delen van beelden. Flankerende metadata werden vooral gezien om de beelden te contextualiseren. Recente ontwikkelingen met linked open data bieden ons steeds meer mogelijkheden om metadata vanuit de manifesteren te aggregeren. Op die manier kunnen platformen de metadata van manuscripten doorzoeken en weergeven zonder gebruik te maken van een central repository als tussenweg tussen de metadata van de bewarende erfgoedinstelling en het platform waarop de manuscripten worden samengebracht. 

Bij het ontwerpen van ons website-platform, dat gelanceerd wordt in het najaar van 2022, onderzoeken we wat er nodig is om de JSON-metadata uit de IIIF-manifesten te aggregeren, te doorzoeken en samen met de beelden te presenteren. Hoe eenduidig worden dezelfde labels met hetzelfde type metadata gematcht, kunnen we filters gebruiken, welke LOD-identifiers werden er meegegeven, enzovoort? Het Mmmonk-corpus leent zich uitstekend voor deze test. Ons corpus bestaat uit zowel manuscripten van onze projectpartners als van uiteenlopende internationale instellingen als het Vaticaan, de Bibliothèque Nationale de France of de universiteitsbibliotheek van Leiden. Dat maakt dat, naast het bevattelijke aantal manuscripten (zo’n achthonderdtal), ons corpus de perfecte uitvalsbasis vormt voor het testen van deze manier van metadata aggregeren. Onze bevindingen zullen we in aanbevelingen formuleren voor de IIIF-community. 

Voor de ontwikkeling van het websiteplatform, namen we Statik onder de arm. Dit Leuvense bedrijf heeft expertise in dataverwerking en doorzoekbaarheid. Naast de zoekmachine dat ons corpus toegankelijk maakt, zal de website ook extra historische informatie bij het corpus aanbieden en toelichting geven over het gebruik van IIIF en de ontwikkelde toepassingen in de derde fase van het project. 

WERF 2: IIIF-annotaties

Over IIIF-annotaties staan nog heel wat vragen open. In deze werf willen we onderzoeken hoe annotaties gebruiksvriendelijk getoond kunnen worden bij een manuscript in een IIIF-viewer. Demo’s gaan tot nu toe vooral uit van eenduidige annotaties: één annotatie per beeld of één type annotaties bij één bron. We willen dit opentrekken naar alle onderzoeksgebieden waar onze manuscripten deel van uitmaken. Middeleeuwse manuscripten zijn complexe objecten op het raakvlak van verschillende disciplines. Ze worden o.a. bestudeerd voor hun materiële en chemische eigenschappen, tekst, schrift, verluchting, band en consumptiehistoriek. We voorzien enkele folio’s uit het Liber Floridus van annotaties met transcripties, iconografische identificatie, pigmentanalyse, restauratieverslagen, enzovoort. Door verschillende categorieën en lagen van annotaties te creëren, kunnen we de grote hoeveelheid informatie gestructureerd en gemakkelijk navigeerbaar tonen. 

Via een iteratief testtraject bouwen we aan een rijke demo-opstelling en dragen we bij aan de ontwikkeling en implementatie van annotaties binnen een IIIF-omgeving, en leggen daarbij de nadruk op de gebruikerservaring. 

WERF 3: guided viewing

Guided viewing is een online presentatievorm waarbij de blik van de bezoeker met tekst of audio over een beeld geleid wordt. Het leent zich uitstekend voor onderwijs, onderzoekscommunicatie en erfgoedwerking. Tot nu toe waren guided viewings voornamelijk toegespitst op enkelvoudige materialen zoals foto’s en schilderijen, en niet op meervoudig objecten zoals boeken. 

Samen met Exhibit diepen we hun bestaande toepassing uit en zorgen we voor de mogelijkheid om manuscripten in combinatie met YouTube-videos te presenteren. De aangepaste tool wordt ingezet om inspirerende educatieve content te creëren en moet toegankelijk en gebruiksvriendelijk zijn voor een breder publiek. De guided viewings kunnen bovendien geïntegreerd worden in html-websites. We voorzien tutorials die gebruikers op weg helpt om een guided viewing te maken en te embedden. 

WERF 4: hergebruik van IIIF-beelden

De meeste gebruikers van erfgoedbeelden zijn al onbewust in aanraking gekomen met IIIF-beelden. Om onze manuscripten te consulteren is er geen kennis nodig over IIIF maar weten wat er allemaal mogelijk is met IIIF, kan onderzoek en communicatie aanzienlijk vereenvoudigen en efficiënter maken. Door in te zetten op sensibilisering tonen we onze doelgroep de voordelen van het hergebruik van IIIF-beelden. Dit doen we samen met Meemoo en de Vlaamse Kunstcollectie door concrete workshops en tutorials uit te werken. Hierin tonen we hoe IIIF-toepassingen laagdrempelig gebruikt kan worden. 

Een belangrijke pijler hierbij is het embedden van IIIF-viewers of guided viewings. Een onderzoeker of erfgoedwerker kan zonder al te veel technische voorkennis de aangeboden iframe-html-code invoegen in hun webpagina. Dit biedt het voordeel dat het geïntegreerde beeld, bijvoorbeeld een detail van een miniatuur, met een muisklik kan worden geraadpleegd binnen de ruimere context. Er kan door het manuscript gebladerd worden en de metadata kunnen worden geconsulteerd. Op onze website tonen we inspirerend use cases, bijvoorbeeld over de geschiedenis van de abdijen en hun bibliotheken. 

Alle opgedane kennis rond IIIF laten we ook doorstromen naar de erfgoedsector, enerzijds via project CEST en anderzijds via aanbevelingen voor ontwikkelaars binnen de IIIF-community. We stellen eveneens een set van voorbeeld paragrafen op om erfgoedinstellingen op weg te helpen bij het opstellen van overheidsopdrachten voor IIIF-webontwikkelingen. 

Uitbreiding mmmonk.be

Op het einde van fase 3 zal de functionaliteit van mmmonk.be worden uitgebreid van een projectwebsite naar een volwaardig platform. Het platform is de toegangspoort voor het volledig ontsloten Mmmonk-corpus, en centraliseert alle educatieve en pedagogische toepassingen.

Inschrijven op nieuwsbrief