Nieuws

Het mysterie van de dubbele signatuur in het Grootseminarie ontrafeld (?)

Dubbele signatuur van de manuscripten van het Grootseminarie Ten Duinen

Wie wat vertrouwd is met de manuscriptencollectie van het Grootseminarie Ten Duinen, of beelden ervan op de website van MMMONK raadpleegde, heeft misschien opgemerkt dat de Duinenhandschriften die in het Grootseminarie bewaard worden een dubbele signatuur hebben: 45/144, 49/18, 2/7, 109/147, …

De handschriftencollectie van het Grootseminarie Ten Duinen behoort van oudsher tot het archief -en dus niet tot de seminariebibliotheek- en bestaat uit drie grote ‘fondsen’. Een eerste reeks handschriften vangt aan met de letter ‘S’ en bestaat uit handschriften die sinds de oprichting van het Grootseminarie in 1834 verworven zijn. Een tweede fonds wordt gekenmerkt door een doorlopende nummering die begint bij het nummer 373. Deze reeks bevat manuscripten die door de Brugse bisschop en bibliofiel Joannes-Baptista Malou (1809-1864) verzameld zijn. Een derde fonds omvat manuscripten die in hoofdzaak afkomstig zijn uit de abdijbibliotheken van Ten Duinen en Ter Doest, maar waartoe in de loop van de jaren ook handschriften uit andere abdijen- bijvoorbeeld de Brugse Eekhoutabdij en de Sint-Pietersabdij van Oudenburg- aan toegevoegd zijn. De manuscripten die tot dit fonds behoren hebben die tweevoudige signatuur.

De dubbele signatuur komt al voor in 19de -eeuwse (deel)catalogi van de Duinenhandschriften. Egied Strubbe neemt in zijn catalogus de dubbele nummering over en rangschikt de handschriften op basis van het eerste nummer. De beschrijving en nummering van de handschriften lijkt deels thematisch gebeurd te zijn, en is misschien wel gebaseerd op de indeling in rubrieken en kennisdomeinen zoals we terug vinden in de 17de -eeuwse catalogus van de Duinenbibliotheek van de hand van Duinenmonnik en bibliothecaris Carolus De Visch (1596-1666). Zo zijn een eerste groep nummers (1 tot en met 11) volledige Bijbels of delen van de Schrift; de daaropvolgende nummers zijn Bijbelcommentaren en geschriften van Kerkvaders zoals Augustinus; de nummers 49 tot en met 78 omvatten liturgische boeken, … Het tweede nummer van de dubbele signatuur slaat dan weer op de plek van het handschrift in het archiefdepot, waar de codices grotendeels op formaat geplaatst zijn.

Hoewel de dubbele signatuur bijwijlen verwarrend kan zijn, is er toch een logica in te bespeuren. Om een handschrift op basis van de signatuur op te sporen in de catalogus van Strubbe is dus het eerste nummer van tel; om het manuscript vlot terug te vinden in het depot, moet de conservator of archiefverantwoordelijke rekening houden met het tweede nummer. De Mmmonk-manuscripten van het Grootseminarie zijn recent opnieuw beschreven. Die beschrijvingen kan je vinden in de online catalogus van de Openbare Bibliotheek. Om een handschrift in de online catalogus terug te vinden, gebruik je het dubbele nummer, bij voorkeur aangevuld tot drie cijfers (dus “Ms. Grootseminarie 004/001” in plaats van “Ms. Grootseminarie 4/1”).’

[Céline Decottignies, Archivaris van het bisdom Brugge en het Grootseminarie Ten Duinen]

Inschrijven op nieuwsbrief