Het Mmmonk Corpus

Mmmonk verenigt de manuscripten die ooit deel uitmaakten van de abdijen Sint-Baafs, Sint-Pieters, Ten Duinen en Ter Doest. Maar doorheen de eeuwen zijn de manuscripten verspreid geraakt over verschillende delen van de wereld. Om uit te maken of een manuscript al dan niet afkomstig is uit deze bibliotheken, moet er dus wetenschappelijk speurwerk worden uitgevoerd. Gelukkig zijn er verschillende sporen en kenmerken die de herkomst van een manuscript kunnen verraden. In een later bericht komen we hier uitgebreid op terug, maar hier zijn alvast enkele (overduidelijke) voorbeelden:

Brugge, Openbare Bibliotheek, Ms. 78. Op folio 152v staat : ‘Liber Sancte Marie de Thosan ex dono domini Ioseph decani Sancti Donationi [sic] in Brugis. Si quis abstulerit uel folium deciderit seu decurtauerit anathema sit. Amen.’ (“Boek van Onze-Lieve-Vrouw Ter Doest geschonken door heer decaan Joseph van Sint-Donaas in Brugge. Wie het wegneemt of een vel vervreemdt of uitscheurt, weze vervloekt. Amen.”)

Chantilly, Bibliothèque du château, Ms. 724. Op folio 191v staat : ‘Hunc librum scribi et ornari fecit reverendus pater in Christo dominus Philippus Conraldi, primus hujus nominis abbas monasterii Sancti Petri juxta Gandavum.’ (“Heer Philippus Conraldi, vereerde vader in Christus, eerste abt met deze naam van de Abdij van Sint-Pieters nabij Gent, liet dit boek schrijven en versieren.”). Op folio 1r van dit manuscript staat ook het volgende 17de-eeuws eigendomsmerk: ‘Monasterii Sancti Petri Blandiniensis iuxta Gandavum’.

Het samenstellen van de lijst met manuscripten gebeurt op basis van secundaire bronnen en databanken, bv. het Corpus Catalogorum Belgii of de Bibale databank, en op basis van eigen observaties en literatuurstudie. Naarmate het onderzoek vordert, blijven nieuwe Mmmonk-manuscripten opduiken. Vermoedelijk blijft het corpus de komende jaren groeien, mede dankzij de inzet van nieuwe technologieën als IIIF en Artificiële Intelligentie. Zo is het perfect denkbaar dat we binnenkort computers zullen trainen om grote beelden-datasets te doorpluizen op zoek naar een stempeltje van de Duinenbibliotheek of naar het handschrift van een kopiist uit het scriptorium van Sint-Pieters.

Mmmonk zit momenteel in fase 2 (november 2020 – november 2021). Dit is de fase waarin we o.a. bouwstenen creëren/verzamelen voor onze virtuele bibliotheek. Op deze pagina willen we tussentijdse resultaten delen. Dit is werk in uitvoering, dat zal dienen als basis voor de uiteindelijke virtuele bibliotheek. De lijst wordt regelmatig aangevuld.

Nog een kleine caveat bij de manier waarop we manuscripten tellen. We beschouwen in de telling elk fysiek op zich staande entiteit als een manuscript. Anders gezegd: elk object dat een individueel plaatskenmerk of signatuur heeft, wordt geteld als een manuscript, zelfs al is het een los vel afkomstig uit een codex die ook bewaard is gebleven. Dit is een pragmatische keuze. De virtuele Mmmonk bibliotheek wordt namelijk gebouwd op basis van IIIF-manifesten, en die worden nu eenmaal toegekend op basis van plaatskenmerken.

Vragen in verband met het corpus? Contacteer Evelien Hauwaerts (evelien.hauwaerts [@] brugge.be).

Download de volledige corpuslijst (Excel-document)
Inschrijven op nieuwsbrief