Mmmonk
Mmmonk verenigt zo'n 820 middeleeuwse manuscripten van de abdijen van Sint-Bavo, Sint-Pieter, Ten Duinen en Ter Doest. Ontdek een intellectuele en artistieke schat die teruggaat tot de 6de eeuw!
Werkingssubsidie Erfgoedbibliotheken 100% geschrapt
Een existentiële crisis. 47 miljoen euro moet op het budget cultuur worden bespaard in Vlaanderen, en de cultureel-erfgoedsector krijgt het leeuwendeel van de rekening gepresenteerd. Musea, erfgoedcellen, archieven, erfgoedbibliotheken, landelijke dienstverleners, de immaterieel-erfgoedorganisatie en het steunpunt worden getroffen. Zo dooft 25 jaar aan cultureel-erfgoedbeleid.
Besparingen slikken is altijd bitter, maar wanneer de middelen met 30%, 50% tot zelfs 100% (!) worden geschrapt, is dit niets minder dan een veroordeling. Dit gevoel overheerst. Organisaties en dus mensen worden in het diepste van hun ziel én hun bestaan geraakt: wat jíj doet, waar jíj voor staat, is onbelangrijk en irrelevant. Het ecosysteem dat we allemaal samen de voorbije decennia met zoveel aandacht en zorg hebben ontwikkeld, wordt weggevaagd.
Vind jij de cultuur-erfgoedsector wél waardevol en belangrijk? Dan kan je ons (en jezelf en de maatschappij) helpen door je stem te laten horen, o.a. op sociale media met de hashtags #StopCultuurbesparingen en #LaatHetLichtAan.
Hieronder vind je de Open brief aan de minister van Cultuur namens de landelijke erfgoedbibliotheken.
Alvast bedankt voor je steun!
Open brief aan de minister van Cultuur namens de landelijke erfgoedbibliotheken
Met ontsteltenis vernamen wij dat de Vlaamse Regering de volledige werkingssubsidie voor de drie landelijk erkende erfgoedbibliotheken schrapt. Samen verliezen onze instellingen één miljoen euro per jaar.
Een subsidie met 100 (honderd!) procent verminderen is geen besparing. Het is een beleidskeuze om een volledige deelsector niet langer te ondersteunen. Die keuze staat haaks op het beleid dat Vlaanderen zelf heeft uitgetekend. In 2021 keurde het Vlaams Parlement een nieuw Cultureelerfgoeddecreet goed, waarin erfgoedbibliotheken expliciet een plaats kregen als collectiebeherende organisaties, naast musea en culturele archiefinstellingen.
De Vlaamse Regering blaast nu zelf de logica van dat decreet op. Dit is geen technische besparingsmaatregel, maar een manier om het cultuurbeleid via de begroting te herschrijven. Als de Vlaamse Regering vindt dat erfgoedbibliotheken niet langer een plaats verdienen in het Vlaamse cultuurbeleid, laat haar dat debat dan openlijk en in het parlement voeren.
Want met het schrappen van een deelsector staat veel meer op het spel. Erfgoedbibliotheken werken op het kruispunt van erfgoed, wetenschap, onderwijs, letteren en kunsten. Onze collecties zijn niet alleen het eindpunt van eeuwen cultuurproductie, maar ook grondstof voor nieuwe kennis, verhalen en creatie. De collecties zijn ook het startpunt voor publiekswerking en competentieontwikkeling voor jong en oud. Wie daarin investeert, investeert niet alleen in het verleden, maar ook in de Vlaamse cultuur van de toekomst.
In haar gezamenlijke Strategische Visienota voor Kunsten en Cultureel Erfgoed benadrukt de minister precies de samenhang tussen beide beleidsvelden. Ook haar Beleidsnota Cultuur zet in op meer cross- en intersectorale samenwerking. Je kunt niet tegelijk pleiten voor een sterker verbonden cultureel ecosysteem en vervolgens één van de schakels eruit wegsnijden.
Auteurs, kunstenaars en andere makers creëren niet in het luchtledige. Ze putten uit taal, beelden, ideeën en verhalen die vóór hen kwamen. Erfgoedbibliotheken bewaren die bronnen, maken ze vindbaar en brengen ze opnieuw in circulatie. Zoals humus ontstaat uit wat eerder leefde en verging, ontstaat kunst nooit uit het niets. Erfgoedcollecties voeden de verbeelding en worden omgezet in nieuwe kunst, kennis en verhalen, die op hun beurt opnieuw een laag toevoegen.
Een collectie is bovendien geen neutrale voorraadkast, maar het resultaat van keuzes over wat wel en niet bewaard wordt. Erfgoed is daarom niet alleen een inspiratie- of onderzoeksbron, maar ook een tegenspeler: het nodigt makers en onderzoekers uit om te selecteren, te herinterpreteren, aan te vullen en tegen te spreken. Investeren in behoud, beheer, digitalisering en toegankelijkheid is investeren in de verbeeldingskracht van auteurs, kunstenaars, makers, onderzoekers en – direct of indirect – elke Vlaming.
Die verantwoordelijkheid wordt vandaag alleen maar groter. In tijden van artificiële intelligentie krijgen authentieke bronnen een nieuwe betekenis als grondstof voor digitale toepassingen en lerende systemen. Tegelijk tonen commerciële spelers grote belangstelling om die bronnen te digitaliseren, zonder verantwoordelijkheid te dragen voor hun duurzame fysieke bewaring. Terwijl vanuit de overheid instellingen worden aangemoedigd om voor hun historische collecties een duurzame toekomst te zoeken bij erfgoedbibliotheken en archieven, verliezen diezelfde erfgoedorganisaties de middelen om precies die verantwoordelijkheid op te nemen.
Daarom gaat deze beslissing uiteindelijk niet over één miljoen euro. Ze gaat over een fundamentele vraag:
Wil Vlaanderen verantwoordelijkheid blijven dragen voor zijn geschreven en gedrukte erfgoed van landelijke en internationale betekenis, én voor de plaats die dat erfgoed inneemt in onze maatschappij en cultuur?
Onze collecties worden niet opeens lokaal erfgoed omdat Vlaanderen beslist ze niet langer te financieren.
Wat Vlaanderen zelf via een decreet en na parlementair debat heeft opgebouwd, mag niet enkele jaren later via een begrotingsbeslissing weer worden afgebroken, nota bene zonder dat fundamentele debat opnieuw te voeren. Wie vandaag de bronnen van onze kennis en cultuur verzwakt, beperkt morgen de grondstof voor iedereen die het Vlaanderen van morgen inhoud geeft.
Namens de drie landelijk erkende erfgoedbibliotheken,
Koen Calis, directeur, Openbare Bibliotheek Brugge
Rosemie Callewaert, directeur, Universiteitsbibliotheek Gent - Boekentoren
Sam Capiau, directeur, Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience
Nieuws
Inschrijvingen Mmmonk School 2026 geopend!
Schrijf je in voor vier boeiende webinars over het middeleeuwse boek! 3 en 10 december 2026 (16u-18u, online, gratis) Dit jaar duiken we in textielen covers, bekijken we bindtechnieken van naadje tot draadje, verkennen we de auteursportretten in miniaturen, en ontdekken we de gigantische impact van Aristoteles op het middeleeuwse denken.
In Memoriam Albert Derolez (1934-2026)
De projectpartners van Mmmonk melden met grote droefheid het overlijden van Albert Derolez, internationaal gerenommeerd mediëvist en expert in de studie van middeleeuwse handschriften. Zijn bijzondere kennis en liefde voor het Liber Floridus en andere handschriften uit het Mmmonk-corpus hebben het onderzoek naar dit waardevolle erfgoed diepgaand en blijvend verrijkt.
Manuscripten in openingstentoonstelling BRUSK
Vanaf 8 mei tot 6 september 2026 kan je enkele Mmmonk-manuscripten bewonderen in de openingstentoonstelling 'Breedbeeld - Verweven werelden van Brugge 900-1550' in de nieuwe Brugse kunsthal BRUSK. Hier krijg je alvast een voorsmaakje!
Over abdijen en manuscripten
Mmmonk Topstukken
Een selectie blikvangers uit de Mmmonkcollectie.
Geschiedenis van de collecties
Diepgravende teksten over de geschiedenis en het profiel van de manuscripten en de abdijen.
Virtuele rondleidingen
Laat je rondleiden door de manuscripten en kom meer te weten over de auteurs, de kopiisten, de materialen, de lezers en de bibliotheken in de abdijen.
Manuscripten door Kinderogen
Vijf kinderen kijken vol bewondering naar zes middeleeuwse manuscripten. Hoe geven zij betekenis aan deze bijzondere wereld van miniaturen, bladgoud, drolerieën, perkament en Latijnse teksten?
Mmmonk School
In november en december organiseren de Openbare Bibliotheek Brugge en het Henri Pirenne Instituut voor Middeleeuwse Studies jaarlijks een serie webinars met inleidingen bij uiteenlopende aspecten van het middeleeuwse boek. De sessies kan je herbekijken op deze website en op YouTube.
Tentoonstelling hedendaagse kunst
Zes kunstenaars maakten kunstwerken gebaseerd op de Mmmonk-wereld. Hun creatieve werk kon je bewonderen in de Brugse hoofdbibliotheek van 1 december 2022 tot 4 februari 2023. Van 7 februari tot eind april 2023 werden de kunstwerken tentoongesteld in de Boekentoren in Gent. Op onze website krijg je een prikkelende impressie van de werken.
Mmmonk Lesmap
Ben je onderwijzer en wil je met je leerlingen of studenten rond middeleeuwse manuscripten werken? Bekijk dan zeker het Mmmonk-lesmateriaal en inspiratie.
IIIF Workshop
IIF (International Image Interoperability Framework) biedt enkele interessante voordelen voor het gebruik van digitale beelden in onderwijs, onderzoek en communicatie. In onze workshop geven we tips & tricks om optimaal met digitale manuscripten aan de slag te gaan.
Liber Floridus IIIF annotatie demo
Voor Mmmonk ontwikkelden we een proof-of-concept voor de visualisering van annotaties op middeleeuwse manuscripten.
Over dit project
Mmmonk maakt de ca. 820 overgeleverde middeleeuwse manuscripten van de bibliotheken van vier belangrijke abdijen in middeleeuws Vlaanderen online beschikbaar via IIIF-standaarden. Kom meer te weten over onze doelstellingen, financiering, de samenstelling van het corpus, en partners.